Tái sử dụng chất thải sinh hoạt hàng ngày nhằm cải thiện môi trường và tiết kiệm chi phí là một phương pháp khá phổ biến hiện nay. Sử dụng phần mềm nguồn mở nhằm giúp cải thiện môi trường xã hội - giáo dục, kinh tế, sinh thái là một khái niệm khá mới mẻ nhưng hiệu quả lại rất lớn lao.

Đối với môi trường xã hội - giáo dục:

Phần mềm nguồn mở cho phép các lập trình viên và cả người dùng tiếp cận và tái sử dụng mã nguồn một cách rộng rãi và không hạn chế. Chính vì được phép tiếp cận mã nguồn và kế thừa để phát triển nên cộng đồng có nhiều cơ hội học hỏi lẫn nhau, giúp đỡ lẫn nhau. Nhờ vậy, kiến thức nhân loại được chia sẻ và phân phối rộng khắp, nhanh chóng, công bằng, văn minh.

Qua học hỏi, kiến thức của cộng đồng được chia sẻ rộng rãi trên phạm vi toàn cầu. Nhờ đó, nền công nghệ thông tin, nhất là phần mềm, phát triển nhanh chóng và đa dạng. Đa dạng về chủng loại, đa dạng văn hóa và đa dạng về tri thức.

Qua giúp đỡ lẫn nhau, cộng đồng càng ngày càng xích lại gần nhau hơn, tạo nên một thế giới cởi mở và thân thiện. Cũng qua trao đổi kiến thức và học hỏi, cộng đồng có nhiều cơ hội trao đổi văn hóa, tình cảm và hiểu biết truyền thống của mỗi đất nước.

Đối với môi trường kinh tế:

Cùng một loại phần mềm, cộng đồng nguồn mở không cần phải xây dựng từ đầu mà luôn có thể kế thừa và phát triển thêm. Khi được tự do kế thừa và phát triển thì cộng đồng tiết kiệm được một lượng vô cùng lớn chi phí xây dựng. Cũng nhờ được sử dụng những cái có sẵn nên thời gian để hoàn thiện được rút ngắn đáng kể.

Với phần mềm nguồn mở, chi phí sử dụng không chảy vào túi riêng của một vài công ty và cá nhân như phần mềm nguồn đóng. Chi phí cho nguồn mở được cắt giảm đều cho cộng đồng, cho mỗi thực thể tham gia sử dụng nên thành phần hưởng lợi là cả cộng đồng. Khi đó cả cộng đồng cùng phát triển bình đẳng chứ không chỉ một vài công ty và cá nhân giàu sụ. 

Phần mềm nguồn mở được hỗ trợ bởi cộng đồng và bởi những doanh nghiệp kinh doanh theo mô hình nguồn mở. Do đó, khi sử dụng, người dùng có thể trả tiền để cho các doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật hoặc họ có thể tìm sự giúp đỡ miễn phí từ cộng đồng qua Internet.

Phần mềm nguồn mở do cộng đồng phát triển nên rất hiếm khi bị virus, backdoor, trojan... Vì vậy người dùng hầu như không phải tốn phí để đương đầu với những lo ngại này trong khi chi phí để chống virus cho mỗi máy tính nguồn đóng là khá lớn. Đó là chưa kể đến những thiệt hại do công việc bị gián đoạn khi máy tính bị phá bởi virus.

Một điều khá quan trọng nữa là, phần mềm nguồn mở, đặc biệt là GNU/Linux, hoạt động tốt ngay cả trên những thiết bị phần cứng cũ, những thiết bị phần cứng mà đối với phần mềm nguồn đóng như Windows thì chỉ có thể là rác thải. Ví dụ, doanh nghiệp có thể tận dụng những máy tính cũ để cài GNU/Linux cho dịch vụ email server. Những máy tính này chỉ cần cấu hình tối thiếu như vi xử lý CPU 486 700MHz, bộ nhớ RAM  128MB, ổ cứng HDD 2GB, Card màn hình VGA.

Những thiết bị cũ có thể được cài GNU/Linux để trang bị cho các trường học ở vùng sâu, vùng xa, những vùng chưa có điều kiện kinh tế để mua sắm thiết bị mới.

Đối với môi trường sinh thái:

Phần mềm nguồn mở đóng góp vào cải thiện môi trường sinh thái là rất rõ ràng do được tái sử dụng nên "rác thải phần mềm" được giảm xuống.

Những thiết bị cũ bị liệt vào hàng rác thải vẫn có thể được tiếp tục sử dụng. Đầu tư xây dựng một phần mềm với mã nguồn mở sẵn có giúp tiết kiệm các chi phí đầu tư như phần cứng, năng lượng điện tiêu thụ, nhân lực, chất xám, quản lý, phân phối...

Đối với những nước đang phát triển như Việt Nam:

Việc ứng dụng rộng rãi phần mềm nguồn mở vào cơ quan nhà nước và doanh nghệp sẽ giúp tiết kiệm chi phí đầu tư một cách đáng kể, thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển nền công nghiệp phần mềm ở Việt Nam và giảm nhanh nạn dùng phần mềm lậu, nhanh chóng đưa Việt Nam ra khỏi danh sách tốp những nước dùng phần mềm lậu. Đưa nguồn mở vào trường học ngay từ cấp 1 sẽ giúp cho học sinh sớm tiếp cận với khối kiến thức CNTT tiên tiến khổng lồ của thế giới. Đây cũng là một cách giáo dục sự chia sẻ kiến thức ngay từ nhỏ và loại bỏ thói quen dùng phần mềm không hợp pháp.

(Nhân Corp)